تبلیغات
ایرانیان - هنر تا کردن کاغذ اوریگامی
چهارشنبه 1 اردیبهشت 1389

هنر تا کردن کاغذ اوریگامی

• نوشته شده توسط: امیرحسین

اوریگامی (کاغذ و تا)




اشاره
اوریگامی چیست؟ آیا اوریگامی فقط مربوط است به خم كردن كاغذ؟ آیا اوریگامی یك صنعت است یا یك هنر یا شاخه‌ای از ریاضیات، یا آمیزه‌ای از همه‌ی این‌ها؟


تعریف اوریگامی
در یك تعریف ساده می‌توان گفت:

«اوریگامی روش ارائه‌ی اشكال است كه عمدتاً با خم كردن ماده‌ی مورد استفاده (كاغذ) حاصل می‌شود».

اصل لغت «اوریگامی» در زبان ژاپنی از «اورو» به‌معنی خم كردن و «كامی» به‌معنی كاغذ گرفته شده است. اما خم كردن كاغذ اسامی دیگری نیز در زبان ژاپنی داشته است كه به‌تدریج به‌نفع اوریگامی از دور خارج شده‌اند.

تاریخچه
روش ساخت كاغذ ظاهراً در حدود سال 100 میلادی در چین شروع شد و تا بیش از پانصد سال به‌صورت یك راز نگهداری می‌شد. در حدود قرن ششم میلادی این صنعت توسط راهبان بودایی از چین به ژاپن وارد شد. سپس در نیمه‌ی قرن هشتم میلادی و پس از استیلای اعراب مسلمان بر آسیای مركزی، این صنعت توسط آنان به نقاط دیگر برده شد و در قرن دهم میلادی به مصر و در قرن دوازدهم میلادی به اسپانیا رسید. پس از ورود اعراب به سیسیل این صنعت وارد ایتالیا شد و كارگاه‌های كاغذسازی در 1276 در فابرینوی ایتالیا و در 1348 در تروی فرانسه آغاز به‌كار كردند.
 


از این زمان به بعد یعنی از نیمه‌ی دوم قرن چهاردهم میلادی مصرف كاغذ برای كتاب در اروپا متداول شد. اگر چه از ابتدای همین قرن استفاده از كاغذ در انگلستان رواج یافت، ولی اولین كارگاه تولید كاغذ در قرن پانزدهم در هرتفورد انگلستان برپا شد. اولین كارگاه ساخت كاغذ در آمریكای شمالی در سال 1690 ایجاد شد.


گروهی معتقدند كه اولین بار خم كردن كاغذ در چین متداول شده است. استفاده از ماكت‌های كاغذی خانه برای سوزاندن در مراسم تدفین از دلایل این ادعا است. اما شكی نیست كه این ژاپنی‌ها بودند كه هنر خم كردن كاغذ را كمال بخشیدند و به‌عبارتی از آن خود ساختند. البته هزینه‌ی بالای تهیه‌ی كاغذ ایجاب می‌كرده است كه از این هنر فقط برای مراسم خاص استفاده شود، مانند پروانه‌های كاغذی نر و ماده كه برای تزیین فنجان‌ها در مراسم ازدواج استفاده می‌شده است.

در دوره‌های مختلف تاریخی ژاپن، اوریگامی حضور داشته است. در خلال دوره‌ی موروماچی در قرون چهاردهم تا شانزدهم میلادی (1333 – 1573) اوریگامی مدرن به‌گونه‌ای اصولی توسط یك نویسنده‌ی ناشناس نگاشته شده است. سپس در دوره‌ی ادو (1603 – 1867) اوریگامی به‌صورت یك سرگرمی فراگیر درآمد كه البته در آن زمان Orisue نامیده می‌شد.

كتاب «چگونه 1000 مرغ ماهیخوار با كاغذ بسازیم» (How to fold 1,000 cranes) در سال 1797 در ژاپن به چاپ رسید. در دوره‌ی میجی (1868 – 1912) اوریگامی در برنامه‌ی درسی مدارس و حتی مهدكودك‌ها وارد شد تا كودكان هنر و مهارت كار یا انگشتان را بیاموزند. از آن زمان تاكنون كاغذ مربعی 15 در 15 سانتی‌متری اوریگامی در همه‌جا فروخته می‌شود و اوریگامی برای سرگرمی و آموزش در مقیاس وسیع مورد استفاده است.


گروهی معتقدند كه در اسپانیا خم كردن كاغذ مستقل از ژاپن ابداع شد. گنجشك كاغذی اسپانیایی (Pajarita)، در قرن شانزدهم میلادی و یا حتی قبل از آن ساخته شده است. فیلسوف اسپانیایی «میگوئل اونامونو» - كه در آخرین روز سال 1936 میلادی در خلال جنگ داخلی كشته شد - در سال 1902 تالیفاتی در این زمینه داشته است.

هم‌چنین «سولورزانو» كه بر روی سیستم پایه‌ها كار كرده و اولین كارش را در سال 1928 منتشر كرده است. «اونامونو» علاقه‌ی فلسفی خاصی به خم كردن كاغذ داشت و مطالعه‌ی زیادی بر روی گنجشك كاغذی اسپانیایی انجام داد. پس از مرگ «اونامونو»، كار او در سایر كشورهای اسپانیایی زبان نظیر آرژانتین دنبال شد ولی از آن فراتر نرفت و در واقع پایه‌ای برای جنبش كنونی نشد. پس از مدتی جنبش اسپانیایی در جنبش عمومی غربی جذب شد.

در انگلستان از حدود قرن شانزدهم میلادی از روش‌های برای تاكردن دستمال سفره بر روی میز غذا در محافل استفاده می‌شده است، كه محتمل است بعدها به خم كردن كاغذ تبدیل شده باشد. هر چند امروزه آن را قسمتی از اوریگامی می‌دانند ولی احتمال ابداع آن به طور مستقل از اوریگامی نیز مطرح است. یادداشت‌هایی در زمینه‌ی آموزش و خم كردن كاغذ در حدود سال 1874 به چاپ رسیده است. جزئیات نحوه‌ی ساخت پرنده‌ی در حال پرواز هم در سال 1889 چاپ شده است.

افراد مشهور در زمینه‌ی اوریگامی
در سال 1952 «ج. لگمان» كتاب «كتاب‌شناسی خم كردن كاغذ» را به چاپ رسانید. هم‌چنین «باب هربین» در سال 1955 با سری برنامه‌ی تلویزیونی «آقای چپ و آقای راست» توجه عمومی را به اوریگامی جلب كرد. وی سپس كتاب مهمی به‌نام «جادوی كاغذ» را منتشر كرد كه شاید یكی مهم‌ترین كتاب‌ها در این رابطه تا آن زمان به‌شمار می‌رود.

در سال 1967 هم «انجمن بریتانیایی اوریگامی» بنیان نهاده شد كه در حال حاضر از سراسر جهان عضو دارد و كتابخانه‌ی آن در مورد اوریگامی بسیار قابل توجه است.

بازسازی مجدد اوریگامی به‌عنوان یك هنر خلاق در ژاپن تا حد زیادی مدیون این افراد است:

- ایسائو هوندا (Isao Honda)، كه كتاب اوریگامی را در سال 1931 منتشر كرد.
- آكیرا یوشیزاوا (Akira Yoshizawa) ‌كه برای سال‌های زیادی به‌عنوان یك نابغه‌ی مسلط بر اوریگامی شهرت داشته است و اولین اثرش در سال 1952 چاپ شده است
- «میچیو اوچیاما» (Michio Uchiyama) كه این هنر را از مادرش آموخته بود و در سال 1908 نوع جدیدی از اوریگامی به‌نام سبك كوكو (Koko – styler) به‌نام وی به ثبت رسید. او در سال 1931 یك نمایشگاه عمومی از آثارش را در توكیو برگزار كرد.

پس از جنگ دوم جهانی آثار زیادی در این زمینه به چاپ رسیده و انجمن‌های فراوانی تاسیس شده‌اند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان از انجمن بین‌المللی اوریگامی نام برد كه توسط «آكیرا یوشیزاوا» بنیان‌گزاری شده است.

كاغذ خم كردن جدید را می‌توان نتیجه‌ی یك ستیز با سلطه‌ی مربع بر این هنر دانست. «یوشیزاوا» و «اونامونو» استفاده از پایه‌ی پرنده را گسترش دادند و «یوشیزاوا» و «اونامونو» استفاده از پایه‌ی پرنده را گسترش دادند و «یوشیزاو»ا استفاده از دو مربع را آغاز كرد.

سپس پایه‌های بلینتز (blintzed bases) ابداع شد و پس از آن فنون جدید نظیر جعبه تا زدن (box pleating) كار را به جایی رسانید كه اكنون كم‌تر چیزی را می‌توان یافت كه نتوان آن را از یك یا چند قطعه‌ی مربعی یا مستطیلی كاغذ ساخت از مرغ ماهی‌خوار ژاپنی تا حیوانات چهارپا با سر و دم كه توسط یك قطعه كاغذ ساخته می‌شوند.


نظرات()

 
وب سایت ختم قرآن مجید